เคล็ดลับและเทคนิคในการผลิตงานแปลที่มีคุณภาพ

การแปลเอกสารเป็นสิ่งที่น่าสนุกท้าทายอย่างหลายคนอาจไม่คาดคิดมาก่อน หลายคนคิดว่าวันๆ นั่งอยู่แต่หน้าจอคอมพิวเตอร์ทั้งวัน วุ่นอยู่กับตัวอักษรทั้งวัน จะมีอะไรสนุกกันเชียว แต่หลายครั้งวิชาชีพด้านการแปลก็ให้ความสนุกความเพลิดเพลิน รวมถึงความท้าทายไม่แพ้อาชีพอื่นๆ เช่นกัน นอกจากนี้ นักแปลยังสามารถยกระดับตัวเองให้กลายเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการแปลเฉกเช่นเดียวกับวิชาชีพอื่นๆ ที่พัฒนาตนเองไปสู่จุดสูงสุดของสายงานนั้นๆ เช่นกัน หากคุณเลือกที่จะเป็นนักแปลไม่ว่าจะเป็นคู่ภาษาใดก็ตามที่คุณถนัด คุณไม่เพียงแค่มีอารมณ์สุนทรีย์ไปกับการแปลเท่านั้น แต่คุณยังได้เรียนรู้อะไรต่างๆ อีกมากจากเนื้อหาที่แปลรวมถึงการใช้สมองเลือกคำแปลที่เหมาะสมเท่านั้น และที่สำคัญนักแปลยังได้รับค่าตอบแทนที่ไม่น้อยหน้ากว่าอาชีพอื่นๆ อีกด้วย

อย่างไรก็ตาม นักแปลมักเจออุปสรรคด้านการแปลหลายประการ ไม่ว่าจะเป็นการเลือกใช้คำแปลที่เหมาะสม การแปลศัพท์แสลงที่อาจฟังแล้วแปร่งหูสำหรับกลุ่มผู้อ่านเป้าหมาย  วันนี้ศูนย์การแปลทีไอเอสฯ มีเคล็ดลับบางประการที่จะช่วยให้นักแปลมืออาชีพสามารถแปลงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

เลือกใช้ประโยคสั้นๆ ได้ใจความ

ไม่ว่าคุณจะเป็นนักแปลที่เชี่ยวชาญภาษาจีน ภาษาอังกฤษ ภาษาญี่ปุ่น ภาษาเยอรมัน หรือภาษาใดๆ ก็ตาม การแปลโดยใช้ประโยคที่สั้น กระชับ ชัดเจน เป็นสิ่งที่ควรกระทำเพื่อสื่อความหมาย หลายคนใช้ประโยคที่ยาวติดกันเป็นพรืดๆ โดยใช้อนุประโยคย่อยๆ ซ้อนๆ เข้าไปในประโยคหลักรวมกันเป็นหลายๆ บรรทัด ซึ่งหลายครั้งเราพบว่าเนื้อหาที่แปลออกมาดูสลับซับซ้อนน่าเวียนหัว และมักมีข้อผิดพลาดอยู่บ่อยครั้ง

เมื่อคุณทำการแปลภาษาหนึ่งเป็นอีกภาษาหนึ่ง นักแปลควรที่จะถ่ายทอดคำแปลออกมาให้กระชับ สั้น และตรงประเด็น การใช้ประโยคยาวๆ ที่สลับซันซ้อนมักทำให้ผู้อ่านสับสนเสียมากกว่า ทั้งนี้ นักแปลอาจขอให้เพื่อนนักแปลด้วยกันหรืออย่างน้อยคนใกล้ตัวช่วยอ่านทบทวนสิ่งที่แปลและรับฟังคำติชมเพื่อนำมาปรับปรุงแก้ไขงานแปลของตนก็เป็นทางเลือกที่ดีในการปรับปรุงคุณภาพงานแปลเช่นกัน สิ่งที่เราเน้นย้ำคือ นักแปลมืออาชีพควรเลือกใช้ประโยคหรือคำแปลที่สั้น กระชับ ได้ใจความและตรงประเด็นในการผลิตงานแปลที่ได้คุณภาพ

การเลือกคงคำแปลเป็นภาษาอังกฤษไว้เช่นเดิม

ในบางครั้งอาจเป็นการดีเสียกว่าที่จะคงคำแปลเป็นภาษาอังกฤษไว้เช่นเดิมแทนที่จะเป็นภาษาปลายทางที่เราแปล เพราะคำศัพท์หลายๆ คำเป็นที่รู้จักและเข้าใจได้โดยง่ายหากเลือกคงคำแปลหรือแปลทับศัพท์เป็นภาษาอังกฤษเช่นเดิม เนื่องจากเป็นคำศัพท์ที่หลายคนคุ้นเคย เช่น Facebook, Google, Twitter หรือศัพท์เฉพาะอื่นๆ ที่เป็นรู้จักการอย่างกว้างขาง เป็นต้น

ก่อนที่จะทำการแปลประโยคหรือศัพท์เฉพาะที่คุณไม่แน่ใจ ยกตัวอย่างเช่น Hardware หรือ Software เป็นภาษาปลายทางโดยแปล Hardware ว่า “กระด้างภัณฑ์” หรือ แปล “Software” ว่า “ละมุนภัณฑ์ จะเป็นการดียิ่งกว่าหากแปลเป็นคำทับศัพท์ว่า “ฮารด์แวร์” หรือ “ซอฟท์แวร์” ซึ่งเป็นที่เข้าใจกันอย่างแพร่หลายของคนทั่วไป หรือในบางครั้ง นักแปลสามารถที่จะใส่คำศัพท์ต้นฉบับภาษาอังกฤษไว้ในวงเล็บต่อท้ายคำแปลเพื่อขยายความให้เป็นที่เข้าใจมากขึ้นก็ได้ เช่น Hardware แปลว่า “ฮาร์ดแวร์ (Hardware)” เป็นต้น

เรียบเรียงประโยคให้เป็นที่เข้าใจได้โดยง่าย

ในบางครั้ง นักแปลจะต้องทราบถึงกลุ่มผู้อ่านเป้าหมายและจุดประสงค์ของการแปลด้วยเช่นกัน ยกตัวอย่างเช่น หนังสือที่มีกลุ่มเป้าหมายเป็นเด็กและเยาวชน การแปลจะต้องเลือกใช้ระดับของภาษา คำแสลง หรือรูปประโยคที่เหมาะกับกลุ่มผู้อ่านในวัยของเขาเหล่านั้น ขณะเดียวกัน หากกลุ่มผู้อ่านเป็นกลุ่มนักวิชาการ ระดับภาษาหรือการเลือกใช้คำก็จะต้องเหมาะสมกับกลุ่มผู้อ่านนั้นๆ เช่นกัน

จงจำไว้เสมอว่า การแปลที่ดีมีคุณภาพนั้นไม่ได้เป็นการแปลแบบ “คำต่อคำ” แต่เป็นการแปล “ความหมาย” โดยรวมไปเป็นอีกภาษาหนึ่ง ซึ่งนักแปลมือสมัครเล่นมักตกหลุมพรางข้อนี้โดยแปลคำต่อคำในประโยคหนึ่งๆ เพราะอาจคิดว่าถ้าเราไม่แปลคำๆ นี้ก็จะผิดความหมาย ซึ่งจริงๆ แล้วเราสามารถปรับเปลี่ยนคำแปลได้ตามความเหมาะสม แต่ความหมายของประโยคที่แปลจะต้องตรงกับความหมายของต้นฉบับจึงจะถือว่าเป็นงานแปลที่มีคุณภาพ

ขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญ

แม้ว่าคุณจะเป็นนักแปลมืออาชีพที่มีผลงานแปลนับล้านๆ คำหรือมีชื่อเสียงอยู่แล้วก็ตาม แต่ในบางครั้งเป็นไปได้ว่าคุณอาจติดขัดในการแปลอยู่บ้าง ไม่ใช่เรื่องน่าอายเลยที่จะขอคำปรึกษาจากนักแปลหรือผู้รู้ท่านอื่นๆ บ้าง ในบางครั้ง การแปลภาษาบางครั้งอาจยากกว่าที่คิดไว้แต่แรก และนักแปลไม่ควรที่จะเสียเวลาไปกับคำแปลหรือคำศัพท์เฉพาะคำใดคำหนึ่งนานเกินไปซึ่งจะทำให้ระยะเวลาแปลเนิ่นนานเกินควร นักแปลควรจะกระโดดข้ามส่วนที่ติดขัดไปแปลในส่วนอื่นๆ ก่อนเพื่อให้งานแปลสำเร็จลุล่วงตามกำหนดส่งงานที่ได้ตกลงไว้ ส่วนคำแปลที่ติดขัดอาจขอคำแนะนำหรือการเลือกใช้คำจากกลุ่มที่เป็นที่รู้จักหลายๆ กลุ่มบนโลกอินเตอร์เน็ทในภายหลังได้

ในสังคมของเราอาจมีผู้เชี่ยวชาญด้านใดด้านหนึ่งโดยเฉพาะ ซึ่งเขาอาจไม่ใช่นักแปลเลยก็ได้ แต่เป็นบุคคลที่ศึกษาเชี่ยวชาญในสาขานั้นๆ มาตลอดทั้งชีวิต ซึ่งแน่นอนว่าเขาผู้นั้นรู้ลึกในหัวข้อนั้นๆ มากกว่านักแปลอาชีพอย่างคุณ ผู้เชี่ยวชาญเหล่านั้นอาจช่วยตอบคำถามหรือข้อสงสัยที่คุณประสบอยู่และช่วยหาคำแปลศัพท์เฉพาะให้แก่คุณได้ก็เป็นได้ อย่ามัวเหนียมอายในการขอความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญอื่นๆ

จัดฟอร์แมตให้ใกล้เคียงกับต้นฉบับ

ผลงานแปลที่ดีนั้นจะดียิ่งขึ้นหากได้รับการจัดฟอร์แมตหรือเลย์เอ้าท์ให้ใกล้เคียงกับต้นฉบับมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ การแปลจากภาษาหนึ่งไปเป็นอีกภาษาหนึ่งนั้น หลายครั้งพบว่าคำแปลที่แปลออกมามีความยาวมากกว่าต้นฉบับจนล้นออกไปหน้ากระดาษถัดไป หรือมีการจัดฟอร์แมตตัวอักษรเป็นตัวหนา ตัวเอียง ตัวขีดเส้นใต้ สีสันต่างๆ มีตาราง กราฟและภาพประกอบ นักแปลที่ดีควรที่จะเรียนรู้การจัดทำฟอร์แมตให้ใกล้เคียงกับต้นฉบับมากที่สุดเท่าที่เป็นไปได้ ซึ่งเป็นรูปแบบการแปลที่ทางศูนย์การแปลทีไอเอสฯ ให้ความสำคัญตลอดมา

ดังนั้น เราจึงขอแนะนำให้นักแปลใช้เวลาส่วนหนึ่งในการศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมโปรแกรมกราฟฟิคเพื่อให้สามารถผลิตผลงานแปลที่ไม่มีเพียงแต่มีคุณภาพเท่านั้น แต่ยังคงรูปแบบที่สวยงามตามต้นฉบับอีกด้วย

บทสรุป

การเป็นนักแปลที่ดีเฉกเช่นเดียวกับนักแปลคุณภาพของทีมงานศูนย์การแปลนานาชาติทีไอเอสฯ นั้น เป็นเรื่องของการใช้ทักษะในการแปล รวมถึงทักษะด้านต่างๆ ในการที่จะถ่ายทอดคำแปลจากภาษาหนึ่งไปเป็นอีกภาษาหนึ่งได้อย่างมีประสิทธิภาพ เอกสารฉบับแปลควรได้รับการถ่ายทอดโดยคำนึงถึงกลุ่มผู้อ่านเป้าหมาย และนักแปลที่ดีจะต้องพยายามที่จะส่งมอบงานแปลที่มีคุณภาพให้แก่ผู้ใช้บริการให้ได้ และด้วยเคล็ดลับและเทคนิคที่ทางศูนย์การแปลทีไอเอสฯ นำเสนอในวันนี้ จะช่วยให้การแปลภาษาหรือการแปลเอกสารเป็นเรื่องที่ง่ายดายกว่าเดิมอย่างแน่นอน


ภาพประกอบ: Pixabay

คุณสัจจา
คุณสัจจา
ผู้ก่อตั้ง ผู้บริหารและผู้จัดการทั่วไปของศูนย์การแปลนานาชาติทีไอเอส ทรานสเลชั่น ผู้ที่มีประสบการณ์ในแวดวงการแปลมานับทศวรรษ คุณสัจจาเป็นผู้เชื่อในหลักการ "Lifelong Learning" การเรียนรู้ตลอดชีวิต รวมทั้งเป็นผู้ที่ชอบไขว่คว้าหาความรู้ด้านต่างๆ บนโลกออนไลน์อย่างไม่หยุดหย่อน